ไอเชียงราย

วันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 ปีที่ 33 ฉบับที่ 4124 ประชาชาติธุรกิจ

ตามรอยเส้นทางทัวร์อารยธรรมขอม (1) มนต์ขลังจาก "พนมรุ้ง" ถึง "ตาเมือนธม"

คอลัมน์ พาทัวร์

โดย นฤมล เกษมสุข

ศิลาแลง ลดหลั่นเป็นยอดสูงจนต้องเงยหน้าย้อนแสงอาทิตย์มองขึ้นไปชื่นชมร่องรอย อารยธรรมยิ่งใหญ่ย้ำเตือนความสัมพันธ์ "ไทย-กัมพูชา" ร้อยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ต่อเนื่องกันใน "เส้นทางตามรอยอารยธรรม แดนปราสาทหิน" ที่การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) พาลุยสำรวจโครงการเช็กอินอีสาน

จากจุดศูนย์กลางความรุ่งเรืองสูงสุด ของอารยธรรมขอม ณ มรดกโลก "นครธม" เมืองเสียมราฐ พระเจ้าชัยวรมัน ที่ 7 ผู้สร้างนครธมได้แผ่อิทธิพลขึ้นมาทางเหนือ ผ่านช่องเขา "พนมดงรัก" เข้าสู่แดนอีสานจากสุรินทร์ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ จนถึงนครราชสีมา

มหัศจรรย์ อารยธรรมแห่งแรก "ปราสาทเขาพนมรุ้ง" อ.เฉลิมพระเกียรติ เป็นปราสาทตั้งบนยอดเขาพนมรุ้งอันเกิดจากภูเขาไฟดับสนิทแล้ว มีเทวสถาน สมัยพุทธศตวรรษ 15-18 สร้างด้วยหินทรายสีชมพูตามแบบลัทธิ "ไศวนิกาย" ภายใต้ความเชื่อว่าเป็นที่ประทับของพระศิวะ ชนชั้นปกครองสร้างขึ้นเพื่อส่งเสริมฐานันดรและใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรม ตามความเชื่อศาสนาฮินดู มาถึงยุค "พระเจ้าชัยวรมัน" หันมานับถือศาสนาพุทธนิกายมหายานจึงผสมผสานศิลปะแบบพุทธเข้าไป

ตัวปราสาทยังสมบูรณ์จากการบูรณะเสร็จเรียบร้อย โดยเฉพาะทางขึ้นหันหน้าสู่ทิศตะวันออกรับแสงยามเช้างดงาม "ปราสาทประธาน" มี "เรือนธาตุ" เป็นส่วนสำคัญ ใช้ประดิษฐานรูปเคารพ มีหน้าบันรูป "ศิวนาฏราช" สลักขึ้นเพื่อบูชา พระศิวะ รูปทับหลัง "นารายณ์ บรรทมสินธุ์" เป็นศิลปะคล้ายนครวัด

จากปราสาทเขาพนมรุ้งมุ่งหน้าไปทิศตะวันออก เฉียงใต้อีก 8 กิโลเมตร มาถึง อ.ประโคนชัย เป็นที่ตั้ง "ปราสาทเมืองต่ำ" เทวสถานอีกแห่งในสภาพสมบูรณ์ที่สุดในไทย สร้างเพื่อบูชาพระศิวะ ส่วนใหญ่ใช้ศิลปะแบบบาปวนและแบบคลัง ปรากฏ อายุหลังพุทธศตวรรษที่ 16

"มัคคุเทศก์ น้อย" อาสาถ่ายทอดความรู้ทางประวัติศาสตร์ นำชมสถาปัตยกรรม อันสมบูรณ์แบบทั้งกำแพงแก้วและซุ้มประตู 4 ด้าน ลานปราสาทมีสระน้ำรูปหักมุม 4 สระตามแนวกำแพง ด้านในเป็นระเบียงคดและซุ้มประตู เรียกว่า "โคปุระ" นำสายตาทอดสู่ใจกลางปราสาท คือกลุ่มปราสาทอิฐ 5 หลัง เป็นสัญลักษณ์แทน เขาพระสุเมรุ ศูนย์กลางจักรวาล ปัจจุบันปราสาทองค์กลางพังทลายลงเหลือแต่ฐานราก

ยามเย็นเคลื่อนออก จากพนมดงรัก สุรินทร์ แวะชม "กลุ่มปราสาทตาเมือนธม" ล้อมรอบด้วย "ปราสาทตาเมือน" ศิลาแลงก่อเป็นสี่เหลี่ยมขนาดเล็ก อดีตเป็นที่พักแรมของศาสนิกชน "ปราสาทตาเมือนโต๊ด" อโรคยาศาลา สร้างขึ้นสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 เมื่อครั้งอดีตเป็นสถานพยาบาลรักษาคนเจ็บป่วย

มาสิ้นสุดตรง "ปราสาทตาเมือนธม" อยู่ติดชายแดนไทย-กัมพูชา ลักษณะพิเศษของปราสาทแห่งนี้จะมีบันไดทางขึ้น อยู่ทางทิศใต้ หันหน้าไปทางฝั่งกัมพูชา ต่างจากปราสาทอื่นๆ จะอยู่ทางทิศตะวันออก สันนิษฐานว่าเป็นปราสาทแห่งแรกในเส้นทางที่พระเจ้าชัยวรมันทรงบุกเบิก จึงสร้างทางขึ้นให้สอดรับกับเส้นทางทิศใต้ ตัวปราสาทสร้างด้วยศิลปะแบบบาปวน อายุราวศตวรรษที่ 16 ถึงต้นศตวรรษที่ 17 ต้นกำเนิดเพื่อบูชาพระศิวะ ปัจจุบันยังปรากฎร่องรอยท่อโสมสูตร หรือท่อ ระบายน้ำมนต์เพื่อบูชาศิวลึงค์ เชื่อมจากปราสาทประธานไปถึงระเบียงคดทิศ ตะวันออก

เส้นทางอารยธรรมแดนปราสาทหินแถบอีสานเต็มไปด้วยกลิ่นอาย แห่งความสัมพันธ์อันดีระหว่างพี่น้องไทยและกัมพูชา พบกับเรื่องราวของปราสาทสถานที่ ท่องเที่ยวทรงคุณค่าอีกหลากหลายแห่ง ได้ในฉบับต่อไป

หน้า 22

แหล่งข่าว: http://www.matichon.co.th/prachachat/vi ... 2009-07-20